Author: giangnguyen

Tôi đã nhận được nhiều lời động viên “cố lên” và cũng không ít lần nói với người khác rằng hãy “cố lên”. Nhưng từ vài năm trở lại đây, tôi đã ngừng nói hai chữ đó (hoặc ít nhất là giảm bớt). Lý do tại sao, tôi sẽ giải thích ở dưới đây.

Là một người trải qua một số chuyện không được dễ chịu lắm trong đời, người khác thường xuyên nói với tôi: “Cố lên”. Từ khi tôi còn rất bé, mãi cho đến tận bây giờ. Cố vượt qua nỗi đau. Cố vượt qua mất mát. Cố gắng làm quen môi trường, thích nghi với người khác. Cố gắng học và làm việc. Cố gắng. Cố gắng. Cố gắng.

Ban đầu tôi vui vẻ chấp nhận những lời nói đó, coi chúng như động lực. Cố gắng không khóc khi đau buồn, cố vui vẻ nói chuyện với người khác dù không thích, cố học và làm nhiều thật nhiều, cố mở mắt làm việc dù rất buồn ngủ…

Cho đến khi sức khỏe suy kiệt, tinh thần mệt mỏi, chất lượng học tập, làm việc đều đi xuống, tôi mới cảm thấy có gì đó không ổn ở hai chữ “cố lên”.

Một mặt, chúng là động lực. Mặt khác, chúng tạo thêm gánh nặng trên vai tôi. Tôi ở trong tình thế bị ép phải làm nhiều hơn sức lực mình có, không có cả thời gian để phục hồi và tái tạo. Tôi làm đến 110, 120% sức lực, nên khi có công việc mới hay có kế hoạch làm gì đó để phát triển bản thân, tôi không còn chỗ trống về thời gian và năng lượng để đầu tư vào đó. Nói một cách hình tượng, tôi đang tự ăn thịt chính mình.

Tôi rất cảm ơn sếp mình, người đã luôn nói rằng “Em hãy lên kế hoạch làm việc sao cho chỉ dùng 80% sức lực hiện có của em thôi, để khi có việc bất ngờ em còn có khả năng xoay sở được. Nếu em dùng 100%, hay tệ hơn là 110%, em sẽ mau chóng kiệt sức. Công ty cần người làm việc lâu dài, em hãy nhớ điều đó.” Câu nói đó giúp tôi giải tỏa suy nghĩ “Làm việc mà không cố gắng là không có đạo đức nghề nghiệp” đã ăn vào máu lâu nay. Tôi hiểu được rằng, ngay cả khi xem mình là công cụ, thì công cụ đó cũng cần được bảo trì bảo dưỡng thì mới có thể dùng tốt và lâu dài; huống chi tôi còn là một con người, vậy thì tại sao tôi cứ “cố” vắt kiệt sức mình ra như vậy?

Tôi cũng nhìn nhận lại cách mình động viên người khác “cố lên”. Thực ra khi nói “cố lên”, dường như đó chỉ là một câu xã giao, chứ thực ra tôi chẳng làm được gì cho họ. Tôi còn gián tiếp nói với họ “anh chị cố gắng chưa đủ chăng?”, qua đó đặt thêm cho họ một gánh nặng nữa. Vậy thì tôi có kéo họ lên đâu, tôi đang đẩy họ xuống sâu hơn vào vực thẳm.

Khi tìm cách không nói “cố lên”, tôi nhận ra mình chẳng cần phải đặt mình vào thế khó của một người phải chịu trách nhiệm đưa cho người kia một lời khuyên, một lời an ủi hay động viên, hay một lời hứa hẹn. Sau khi nghe đối phương nói về điều họ đang gặp phải, tôi hỏi rất thẳng thắn: “Anh/ chị cần gì ở tôi khi nói với tôi điều này?”, qua đó vạch rõ mục tiêu và phạm vi trao đổi. Rất nhiều khi, điều người kia cần chỉ là một “nhẫn thạch” để nghe họ bộc bạch nỗi lòng, chỉ nghe mà không phán xét. Đôi khi họ cần sự định hướng, nếu việc đó trong tầm hiểu biết của tôi, tôi sẽ rất vui lòng đưa cho họ vài công cụ, phương pháp mà tôi biết để họ tham khảo, nhằm tự đưa ra quyết định. Nếu không, tôi chỉ nói đơn giản: “Việc này vượt ngoài tầm hiểu biết của tôi”.

Tóm lại,

1. “Cố lên” là cách vắt kiệt sức. Làm vừa đủ thôi, còn chừa khoảng nghỉ để phục hồi và năng lượng để phát triển nữa. BIẾT ĐỦ rất quan trọng.
2. Nói “cố lên” với người khác là đặt thêm gánh nặng cho họ. VIỆC AI NẤY LÀM, họ không nhờ thì đừng có lon ton mà khuyên với bảo. Nếu họ có nhờ thì giúp trong khả năng của mình, không ai trách mình được khi việc đó quá khả năng của mình.

Trà Giang, 9/9/2017

Ai đã từng gặp mình lúc đi học, đi làm hay đi hội thảo, có lẽ sẽ nhớ là mình luôn có một túi đựng viết rất to, có đủ thứ từ bút mực (đen, xanh, đỏ, mỗi loại ít nhất 2 cây), bút chì (chì gỗ, chì kim), bút xóa, bút dạ quang (đôi ba màu), bút lông kim (ngòi 0.01, 0.1)… tổng cộng khoảng mười mấy cây, thước kẻ, bookmark, tẩy, cộng thêm vài món đồ “thiết yếu” như dập ghim, bấm móng tay (tay mình hay bị xước măng rô), giũa móng tay, xịt thơm miệng (trong trường hợp sau khi ăn không đánh răng được), kem bôi trị côn trùng (mình hay bị côn trùng cắn), dầu gió (phòng khi đau bụng nhức đầu), vài viên kẹo (phòng khi đói)… Mình luôn chuẩn bị cho những cái “lỡ ra” như thế.

Sau khi xem xong series “Visual Thinking” của chị Anh Dang, mình rất ấn tượng với câu “Less is more”, “càng nhiều càng rối”. Mình tinh giản số lượng bút trong túi xuống còn 2 cây bút mực, 2 cây bút chì, 2 cây viết dạ quang, 1 cây thước, 1 cục tẩy, bỏ vừa gọn trong một cái ví dẹp dẹp xinh xinh. Mình rất hài lòng vì điều đó.

Sáng nay mình đi học muộn, luống cuống thế nào, mình đã bỏ quên luôn cả cái ví xinh xắn chứa đầy đủ “công cụ” ở nhà. Mình đã nghĩ: “Thôi rồi, giống chiến sĩ ra trận mà bỏ quên vũ khí quá”. Cảm giác khó chịu vì bất lực (không thể quay về nhà lấy bút, nơi học thì chắc chắn không ai có đầy đủ dụng cụ như của mình) gợn lên như một nếp nhăn trên tấm khăn trải bàn phẳng phiu.

Mình hít thở sâu, nhớ đến câu nói mà sếp Viet Hung Nguyen từng chia sẻ việc cố gắng ngăn chặn cảm giác khó chịu chính là mình đang bị nó gây tác động, hãy cứ để nó đi vào và đi ra. Vậy nên, mình nghĩ về cái “nếp gấp” khó chịu đó, nhận ra hình như mình đang tập trung vào công cụ để viết (How) thay vì mục đích ghi chép sao cho rõ ràng, dễ nhớ (WHY). Vấn đề ở đây đã chuyển từ “làm sao có đầy đủ công cụ để viết” thành “làm sao để ghi chép một cách tốt nhất với các công cụ đang có?”. Nghĩ tới đây, mình có cảm giác đã nắm lại được quyền kiểm soát, cảm giác khó chịu tan đi, “nếp gấp” lại được vuốt phẳng.

Mình nhìn quanh: có một cây viết bi của khách sạn. Lục thêm trong balo: có một cây viết mực nước màu xanh dương. Màu sắc có thể bổ sung sau, tạm thời mình có thể ứng biến với layout, bullets, kí hiệu, hình vẽ. Thước kẻ không có, có thể dùng cạnh bút, cạnh sổ, cạnh tập giấy note, điện thoại  =))) Mình nghĩ: “Vậy là đủ xài rồi”, và vui vẻ tập trung toàn ý vào bài giảng.
Mình cảm thấy rất vui khi đã bớt “chấp”, bớt bám vào đồ vật để tìm kiếm an toàn. Mình nghĩ đến một người bám víu vào cái phao thay vì học cách để bơi. Với trải nghiệm hôm nay, có lẽ mình đã tự bơi được một chút, và giới hạn thế giới của mình lại mở rộng ra thêm một chút.

17/8/2017

Giáo trình: The Food of Viet Nam – Luke Nguyen

Start: 6/9/2017