Khi mình còn nhỏ, và ngay cả bây giờ, câu cửa miệng của mẹ là “làm cái đó coi chừng…”. Nó là cách mẹ bảo vệ mình khỏi những thứ mà mẹ nghĩ là nguy hiểm, như tai nạn, như sự khác người, sự dèm pha của người đời, như nước sôi, mụn nhọt, bệnh tật, vân vân và mây mây. Thế giới này đầy rẫy hiểm nguy trong mắt mẹ, mẹ chỉ muốn mãi ôm tụi mình trong tay.
Năm 2006-2007 khi ba mua cho chiếc máy tính đầu tiên và nối mạng, ba mẹ nói “lên mạng không được chat lung tung với người lạ, coi chừng bị lừa”. Mình vẫn chat với người lạ, có bạn trở thành bạn thân thiết cả mười mấy năm nay, dĩ nhiên là không nói cho ba mẹ biết. Không gian mạng khi ấy là một chốn an toàn để né khỏi những ánh mắt dò xét của phụ huynh, và mình tận hưởng nó lắm lắm.
Rồi lại hơn mười năm nữa qua đi và mình trở thành người lớn. Việc lên mạng giờ đã đơn giản đến mức chỉ cần mở một chiếc điện thoại và nhấn vào một cái nút. Mẹ cũng đã có tài khoản Facebook, và mình trở thành “Bạn bè” với mẹ. Giờ đây thì mình trở thành người nói “coi chừng…”
Mẹ ơi, lên mạng đừng nói chuyện với người lạ coi chừng bị người ta lừa. Coi chừng, đừng nhấn vô mấy cái đường dẫn bậy bạ, mất tài khoản như chơi. Đừng nhấn vô quảng cáo. Đừng đừng và đừng.
Rồi mình nhận ra mình trở thành phiên bản bất lực của mẹ ngày xưa. Mẹ đang làm gì đó ở một nơi mà mình không biết, mà cái thế giới đó, mình lăn lộn trong đó trước mẹ cả chục năm, mình rành nó hơn mẹ chớ! Nhưng mình làm được gì khi mình ở cách mẹ 200 cây số, và mẹ thì chẳng biết chia sẻ màn hình để mình hướng dẫn từ xa cho mẹ.
Lần này mẹ xuống Sài Gòn khám bệnh hai ngày, mình sau nhiều chần chừ đã ngỏ lời để mẹ cho mình hướng dẫn mẹ dùng điện thoại thông minh cho an toàn (theo chuẩn của mình).
Buổi đầu tiên, mình bất ngờ khi được biết mẹ ngoài những thứ mình thấy mẹ thường làm (chụp ảnh, lướt Facebook, chat với con, coi Youtube, đọc Báo Mới), hóa ra mẹ đã biết viết vào app Ghi chú, dùng nó để ghi đơn đặt hàng và ghi sổ nợ, dù lẫn lộn file và folder. Với một chút so sánh về sổ giấy và sổ điện tử, mẹ nắm bắt rất nhanh. Mẹ có một niềm háo hức được ứng dụng cái máy nho nhỏ trong tay, chứ không phải khư khư quyển sổ như hình ảnh mình thường thấy.
Buổi thứ hai, mình giới thiệu mẹ học tiếng Anh bằng ứng dụng Duolingo. Mẹ vẫn còn nhớ được một số từ đơn giản, và nói thêm là hồi lớp Ba anh Hai đã dạy mẹ. Lại là một điều bất ngờ khác! Hóa ra, anh Hai mình đã được tiếp cận tiếng Anh từ sớm ở trường tiểu học, dù lớp tiếng Anh đó bị gián đoạn do không tìm được giáo viên (năm 1996-97, Bảo Lộc vẫn là một vùng núi hẻo lánh). Mình mang ơn điều đó, vì như một sự tiếp nối, ba cũng đã cho mình đi học tiếng Anh từ lớp Ba dù trường tiểu học của mình không dạy, tạo cho mình lợi thế cạnh tranh rất lớn so với bạn bè từ đó và mãi sau này. Mẹ nói mẹ có bảo dì học tiếng Anh, vì con dì lấy một người nước ngoài và cháu dì thì nói tiếng Anh ở nhà mà lắm khi dì cũng chẳng hiểu. Mình nói, nếu mẹ có thể hiểu một chút xíu tiếng Anh, việc đi nước ngoài sẽ dễ chịu hơn rất nhiều. Mẹ nghe vậy thì háo hức lắm 😀
Hôm nọ, trong một cuộc trò chuyện về tình hình ứng dụng AI, mình đã nói với bạn mình rằng mình đang phải áp dụng parental control với tài khoản Youtube của mẹ, để tránh mẹ bị gợi ý những thông tin sai lệch. Tụi mình cười ồ, nhưng ngay sau đó, mình cảm thấy buồn, vì tuy chẳng làm gì, mẹ vẫn bị làn sóng công nghệ này ảnh hưởng rất lớn, mà mình thì lại chẳng ở đủ gần để đồng hành cùng mẹ trên thế giới mạng. Nhưng cũng như mình ngày xưa, mẹ đã học cách xoay sở và tự bảo vệ bản thân ở đó. Cái mình có thể làm, là bớt dọa mẹ bằng “coi chừng” và cho mẹ sự tự tin rằng “sai cũng được, tụi con ở đây sửa lỗi cùng mẹ”.
Giang Nguyễn
20240404
Leave a Reply