Cũng lâu rồi, mình nhớ có một người cảm thán với mình rằng cái thứ gọi là “lifelong learning” mặc dù nghe rất hấp dẫn, nhưng cũng nên cẩn thận với việc một số nhóm có thể dùng nó để làm cái cớ phủi bay trách nhiệm trong việc hỗ trợ những người yếu thế cập nhật kiến thức và kĩ năng để đáp ứng với những thay đổi của thời thế, đặc biệt là thị trường lao động. Chẳng hạn, khi một người lao động không còn phù hợp cho vị trí công việc mới, thì đó là tại người ấy không chịu cập nhật kĩ năng.
Về cơ bản, mình thấy việc tự học là một kĩ năng không dễ học được. Nó bao hàm nhiều vấn đề khó giải quyết, chẳng hạn như động lực, quản lý thời gian, lên kế hoạch, khả năng phân tích thị trường, khả năng mở rộng mối quan hệ, quản lý nguồn lực. Những kĩ năng như vậy đã khó đối với những người có điều kiện dư dả, lại càng khó với những người có ít điều kiện.Khi mình nhìn những bài báo về sự thành công của một người, mình thường ngẫm nghĩ về những yếu tố đã khiến họ đạt được điều đó, và tự đặt cho nó cái tên là hiệu ứng cộng dồn. Nếu được sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu chuộng học hành, thì ngay từ bé bạn đã được ưu tiên dành nhiều thời gian cho việc học. Với việc dành nhiều thời gian, bạn có thể học “khá” hơn tương đối so với những bạn còn đang vất vả phụ ba mẹ mưu sinh. Nếu bạn được học tiếng Anh từ nhỏ, trước khi chương trình chính thống bắt đầu, thì khi các bạn khác đang chật vật học phát âm cho đúng thì bạn đã có thể qua những bài dịch đơn giản. Nếu bạn đã được tiếp cận internet từ sớm, thì bạn đã tiến xa hơn rất nhiều người trong khả năng tiếp cận một lượng thông tin phong phú…
Cứ thế, cứ thế, từ một chút khác biệt nhỏ ban đầu, qua nhiều năm, bạn đã tiến rất xa so với nhiều người khác. Còn những người đã không có, sẽ lại càng tụt lại phía sau.Lâu rồi, mình có đọc một bài viết liệt kê ra một loạt những điều tưởng chừng nho nhỏ, nhưng lại khiến cho mình tụt lại sau vạch xuất phát rất xa so với những người bạn đồng trang lứa. Đại loại, chúng bao gồm những định kiến về giới, về khoảng cách giàu nghèo, về vị trí địa lý, về khoảng thời gian có thể dành thêm cho việc học, về chế độ dinh dưỡng… Mình tự nhận rằng mình là một đứa trẻ trung bình, nhưng khi đếm lại, mình buồn bã nhận ra rằng mình tụt lại sau điểm xuất phát cũng kha khá.
Mình viết ra điều này không phải để oán trách về sự bất công, bởi mình vốn xem công bằng cũng như đường chân trời kia thôi, chỉ có thể đến gần chứ không bao giờ đạt tới. Trong chừng mực nhỏ bé của một con người, mình chỉ nỗ lực để gom góp những điều chút xíu thôi, chẳng hạn:
1. Học thêm ngoại ngữ (tiếng Anh)
2. Tăng cường khả năng tìm kiếm, phân loại, xử lý thông tin
3. Tích cực kết nối với những chuyên gia
Nếu xuất phát điểm của bạn ở phía sau, cách duy nhất là phải tăng tốc lên. Một người mà mình rất ngưỡng mộ về khả năng tìm tòi học hỏi đó là anh Trần Xuân Ngọc. Vốn ảnh đã nổi tiếng từ lâu về việc ứng dụng game vào đào tạo rồi, nay ảnh còn chia sẻ về kỹ năng tự học trong group này nữa nè. Điểm xuất phát của ảnh bị lùi về phía sau rất nhiều, nhưng đã được bù đắp bằng những chuỗi ngày cần mẫn miệt mài, và mình tin là ảnh đang bắt đầu gặt quả ngọt rồi 
https://www.facebook.com/groups/tuhoc.nguoimoibatdau
20201013
Trà Giang